Q&A: Bibi van Lieshout

NL - English below

Bibi van Lieshout (zij/haar) is actrice en theatermaker. Ze studeerde aan de Koningstheateracademie in ’s-Hertogenbosch en studeerde in 2020 af in de richting spel op het RITCS in Brussel. Ze werkte sindsdien met gezelschappen als KVS, Theater Antigone, het paleis en Théâtre L’Aria (Corsica). Ze speelde doorheen Europa en in Congo. Geïnspireerd door thema’s als queerness, geschiedenis en gender maakte ze de voorstelling ‘Paris was a Woman’ waar zij de Roel Verniers prijs voor won. Momenteel tourt ze met de voorstelling ‘Under your Spell’ over de geschiedenis van vrouwen en hekserij.

Is er een verhaal dat je heeft gesteund?

Mijn vak is verhalen vertellen. Ik las ergens dat het niet mensen zijn die verhalen maken, maar dat verhalen de mensen maken. En ik denk dat dat waar is. Verhalen geven taal of beeld aan iets wat verscholen in ons leeft. Het verbindt en geeft bestaansrecht aan dat wat je voelt en ervaart. Je bent niet alleen. Het liefst maak ik zelf onzichtbare verhalen zichtbaar. Want als iets aan het licht komt, kan het helen, richting krijgen en kleur. 

Dat magische - van iets onthullen wat in jezelf schuilt - zit ook in de films, series en boeken die veel voor me betekent hebben. Ik denk bijvoorbeeld dat ik mijn motorrijbewijs gehaald heb omdat ik als kind vaak ‘Kill Bill’ gezien heb. Dat beeld van die boss lady Uma Thurman op haar bike, dat bleef in mijn onderbewustzijn een associatie met totale vrijheid en kracht. Je kan bijna niet zonder voorbeelden je eigen weg vormgeven. U can’t be what u can’t see. Wij worden gevormd door verhalen die ons verteld worden en de scenario’s die je in de realiteit om je heen ziet. Daarom is representatie zo belangrijk en zouden er zo veel mogelijk verschillende (queer) verhalen verteld moeten worden. 

Naast ‘Kill Bill’, is ‘Carol’ zo’n film die veel voor mij betekend heeft. Er is geen film die ik zo vaak gezien heb als deze, en me telkens weer blijft ontroeren. De film vertelt het verhaal van een liefde tussen twee vrouwen in de jaren ’50, een tijd waarin het illegaal was om queer te zijn (zoals nu helaas nog steeds in veel landen). Ze komen uit totaal verschillende klasses, hebben een groot leeftijdsverschil en leven in een wereld waarin zij geen bestaansrecht hebben samen. ‘Carol’ is een van de eerste films met een liefdesverhaal tussen twee vrouwen die niét in een tragedie eindigt. Dat lijkt absurd, maar is echt zo. Hoe geef je je leven vorm als alle verhalen die je ziet, waar jij jezelf in kan herkennen, eindigen in diepe ellende of de dood… Dus gelukkig was daar het wonderschone ‘Carol’.

In de film zit een scène die me altijd diep raakt. Carol moet haarzelf verdedigen, omringd door advocaten. Ze dreigt namelijk de voogdij over haar dochter te verliezen simpelweg door wie ze liefheeft. Haar advocaat betoogt hoe goed de conversietherapie gaat en haar ‘herstel’. Homoseksualiteit wordt als een ziekte gezien. Als iets wat valt te genezen. 

In de scene wordt er plots iets dieps bij Carol geraakt wanneer de naam van haar geliefde valt. In plaats van nog langer mee te gaan in dat conservatieve, destructieve verhaal waarmee ze haar eigen identiteit ontkent, durft ze zichzelf uit te spreken, ze kan niet anders, wetende welke gevolgen het heeft zegt ze: “I wanted it. And I will not deny it.” Met die zinnen geeft ze taal aan een in de doofpot verzwegen waarheid. 

Die zinnen, meesterlijk geacteerd, die dappere zinnen van weigeren nog langer je eigen bestaan, je waarheid, je kern te ontkennen 

- wat er ook op het spel staat - die zijn diep in me verankerd geraakt. 

Cate Blanchett speelt deze rol van Carol. Ze kan transformeren, speelde rollen afwisselend van Bob Dylan tot Queen Elizabeth. Altijd zit er iets diep waarachtigs in haar spel. Afgelopen lente zagen mijn vriendin en ik haar live in London in ‘The Seagull’ van Tsjechov. Zelden zag ik zo een verpletterend goeie, grappige, rakende live performance. Dat wat in je leeft durven delen met een publiek, echt goeie acteurs zijn magiërs, want ook zij maken iets onzichtbaars voelbaar.

Een andere held van mij is Pedro Almodovar. Een docent in het eerste jaar op de toneelschool van Brussel zag een scene die ik gemaakt had. Ik speelde een oudere vrouw, met een grote pruik en een sigaret tussen m’n vingers. Hij zei me dat ik ‘Todo sobre mi Madre’ moest kijken, omdat dat bij mijn ‘universum’ zou passen. En met die ene tip, met die film, gaf hij mij een stukje nieuwe wereld cadeau.

Alles resoneerde. Hoe de vrouwen in die film centraal staan. De gelaagdheid van hun verhalen. De liefdesrelatie tussen een prachtige oudere actrice en een jongere actrice - in zijn films spelen actrices vaak actrices - dat genot van verhalenvertellers in beeld brengen. De trans personen die hoofdrollen spelen, hun verhalen die gevierd worden en niet gestereotypeerd. De elegantie, de passie, de humor, levenslust, de Kleuren. Alles! Todo!

De laatste film die ik niet onbenoemd wil laten zag ik heel recent. ‘The Watermelon Woman.’ De film is even oud als ik ben. Uit ’96 . Een queer klassieker. Cheryl Dunye, de maakster speelt zelf de hoofdrol en herschrijft via haar film een queer geschiedenis die ze niet heeft kunnen vinden. Die van een lesbische vrouw van kleur uit de jaren 30. Veel verhalen zijn niet bewaard gebleven, het resultaat van ongelijkwaardigheid. Welke verhalen vinden we het waard om te blijven delen? En welke verdwijnen of worden bewust verwijderd uit de geschiedenisboeken. Dunye is het voorbeeld van een maker die het verleden met humor en liefde herschrijft en opnieuw aan het licht brengt. 

Dat vind ik erg inspirerend in een tijd waar soms doelbewust informatie verdwijnt. Om de machthebbers aan de macht te houden, om hun patriarchale verhaal in stand te kunnen blijven houden. Maar wie zoekt en durft te doorvoelen, weet dat de waarheid zo veel rijker is dan de scenario’s die ons soms verteld worden.

Wat is de beste les die het leven je heeft geleerd?

Het afgelopen jaar heb ik geleerd telkens te voelen of je handelt vanuit angst of vanuit liefde. Soms lijkt iets zo overduidelijk liefde maar is het toch stiekem angst verpakt met een mooi strikje eromheen. Daar echt radicaal naar durven luisteren, wat er ook op het spel staat, geeft uiteindelijk vrijheid.

Én, een andere docent zei me ooit dat hij niet kon doorgronden hoe mijn brein nou eigenlijk werkte, omdat ik niet echt een traditionele route heb bewandeld qua scholing. Maar dat ik koste wat kost mijn nieuwsgierigheid moest bewaren. En dat is geloof ik waar, blijf nieuwsgierig, zo komen er telkens nieuwe verhalen op je pad. 

En een zin die me daarin enorm inspireert is die Rumi, de Perzische dichter, ooit schreef: 

Wat je zoekt, zoekt jou. 

Welke dromen zou je gerealiseerd willen zien?

Het lijkt me fantastisch om nog meer onderdeel te zijn van mooie, ontroerende, grappige, maar vooral ware verhalen. Ik hou enorm van internationaal werk, omdat het letterlijk grens - verbredend is. Via anderen leer je opnieuw naar je eigen wereld kijken, en soms te beseffen dat dingen misschien helemaal niet zo groot of belangrijk zijn als ze lijken binnen je eigen wereldje. Zo belandde ik afgelopen zomer op het Catalaans filmfestival, en dat was echt geweldig. Heel grappig, want ik versta de taal niet en wist niet wie er zogenaamd ‘belangrijk’ waren. Maar daardoor kwam ik heel spontaan en oprecht in fantastische gesprekken terecht. Even helemaal in een andere wereld duiken. 

Dat is ook precies wat ik zo bijzonder vind aan spelen: via de verhalen die je vertelt, mag je steeds opnieuw even in andere levens stappen, via de personages die je speelt. Dat is bijna als tijdreizen. Dat, samen met telkens nieuwe mensen op nieuwe plekken werken… Ja, dat hoop ik nog veel meer, groter en vaker te mogen blijven doen.

Bibi van Lieshout Instagram: @bibivanlieshout

Tekst: Bibi van Lieshout

Foto's: Marijn Achten

---

Bibi van Lieshout (she/her) is an actress and theatre maker. She studied at the Kings theateracademie in ’s-Hertogenbosch and graduated in 2020 from the theatre school RITCS in Brussels. Since then, she has worked with companies such as KVS, Theater Antigone, hetpaleis, and Théâtre L’Aria (Corsica). She has performed across Europe and in Congo. Inspired by themes such as queerness, history, and gender, she created the performance Paris Was a Woman, for which she won the Roel Verniers Prize. She is currently touring with the performance Under Your Spell, about the history of women and witchcraft.

Is there a story that has supported you or stayed with you?

My profession is storytelling. I once read that it’s not people who create stories, but that stories create people - and I think that’s true. Stories give language or imagery to something that lives hidden within us. They connect us and validate what we feel and experience. You are not alone. I enjoy making invisible stories visible. Because when something comes to light, it can heal, gain direction, and take on color.

That sense of magic - revealing something that lies within yourself - is also present in the films, series, and books that have meant a lot to me. For example, I think I got my motorcycle license because I watched Kill Bill a lot as a child. That image of that boss lady, Uma Thurman, on her bike stayed in my subconscious as an association with total freedom and strength. You can hardly shape your own path without examples. You can’t be what you can’t see. We are shaped by the stories we are told and the scenarios we see around us in reality. That’s why representation is so important, and why as many different (queer) stories as possible should be told.

Besides Kill Bill, Carol is another film that has meant a lot to me, my favorite. There isn’t a film I’ve seen as many times that continues to move me every time. It tells the story of a love between two women in the 1950s, a time when it was illegal to be queer (as it still unfortunately is in many countries today). They come from completely different classes, have a significant age gap, and live in a world where their relationship has no right to exist. Carol is one of the first films with a love story between two women that does not end in tragedy. That may sound absurd, but it’s true. How do you shape your life if all the stories you see - where you recognize yourself - end in misery or death? So thankfully, there was the stunning Carol.

There’s a scene in the film that always deeply moves me. Carol must defend herself surrounded by lawyers. She risks losing custody of her daughter simply because of who she loves. Her lawyer argues how well conversion therapy is going and her “recovery.” Homosexuality is treated as a disease, something to be cured. In that scene, something deep is triggered in Carol when her lover’s name is mentioned. Instead of continuing to go along with that conservative, destructive narrative that denies her identity, she dares to speak out. She cannot do otherwise. Knowing the consequences, she says: “I wanted it. And I will not deny it.” With those words, she gives language to a truth that had been silenced.

Those lines - brilliantly acted, courageous lines refusing to deny your own existence, your truth, your core, no matter what is at stake - have become deeply rooted in me.

Cate Blanchett plays Carol. She can completely transform, taking on roles from Bob Dylan to Queen Elizabeth. There is always something deeply truthful in her acting. Last spring, my love and I saw her live in London in The Seagull by Chekhov. I have rarely seen such a powerful, funny, and moving live performance. To dare to share what lives inside you with an audience, truly great actors are magicians, because they make something invisible tangible.

Another hero of mine is Pedro Almodóvar. In my first year at drama school in Brussels, a teacher saw a scene I had created. I played an older woman, with a big wig and a cigarette between my fingers. He told me to watch Todo sobre mi madre, because it would fit my “universe.” With that one tip, that one film, he gave me a piece of a new world.

Everything resonated: how women are central in the film, the layered nature of their stories, the love relationship between a beautiful older actress and a younger one - in his films, actresses often play actresses - the joy of portraying storytellers. The trans characters in leading roles, their stories celebrated without being stereotyped. The elegance, the passion, the humor, the vitality, the colors - everything. Todo!

The last film I want to mention is one I saw very recently: The Watermelon Woman. The film is as old as I am, from 1996, a Queer classic. Cheryl Dunye, the filmmaker, plays the lead role herself and rewrites through her film a Queer history she could not find: that of a Black lesbian woman from the 1930s. Many stories have not been preserved often as a result of inequality. Which stories do we consider worth passing on? And which disappear or are deliberately erased from history?

Dunye is an example of a maker who rewrites the past with humor and love and brings it back into the light. I find that incredibly inspiring in a time when information sometimes disappears intentionally - to keep those in power in power, to sustain their patriarchal narrative. But those who search and dare to truly feel know that the truth is far richer than the scenarios we are sometimes told.

What is the best lesson life has taught you?

Over the past year, I’ve learned to constantly ask myself whether I’m operating from fear or from love. Sometimes something seems clearly driven by love, but secretly it’s fear wrapped in a beautiful ribbon. Daring to truly listen to that, no matter what is at stake, ultimately brings freedom.

And another teacher once told me he couldn’t quite understand how my brain worked, because I hadn’t followed a traditional educational path. But he said I must preserve my curiosity at all costs. I believe that’s true - stay curious, and new stories will keep finding you.

A sentence that inspires me deeply is one written by Rumi, the Persian poet:What you seek is seeking you.

What dreams would you like to see realized?

I would love to be part of even more beautiful, moving, funny, but above all truthful stories. I really enjoy international work, because it literally broadens your horizons. Through others, you learn to look at your own world differently - and sometimes realize that things may not be as big or important as they seem within your own bubble.

Last summer, for example, I ended up at a Catalan film festival, and it was amazing. Funny thing is, I didn’t understand the language and didn’t know who was supposedly “important.” 

But that led to very spontaneous and genuine conversations. Completely stepping into another world for a while - that’s also what I find so special about acting. Through the stories you tell, you get to step into other lives again and again, through the characters you play. It’s almost like time travel.

That, combined with working with new people in new places - I hope I can keep doing that more, on a bigger scale, and more often.

Bibi van Lieshout Instagram: @bibivanlieshout

Text: Bibi van Lieshout

Pics: Marijn Achten